İkinci el otomobil pazarında yapay zeka teknolojileriyle oluşturulan sahte ekspertiz raporları alıcılar için ciddi tehlikeler yaratırken, uzmanlar ilan platformlarındaki belgelerin güvenilir olmadığına ve araçların mutlaka bağımsız merkezlerde yeniden kontrol ettirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Son zamanlarda, ikinci el araç satışlarında yapay zeka yazılımlarının kullanılarak eski ekspertiz raporlarının manipüle edildiği gözlemlendi. Kötü niyetli satıcıların, araçlardaki motor sorunlarını, boyalı ya da değiştirilmiş parçaları gizlemek veya rapor tarihlerini güncel göstermeye yönelik dijital düzenlemelere başvurduğu ifade ediliyor. Bu şekilde hazırlanan sahte raporlar sonucunda birçok alıcının araç satın aldıktan kısa bir süre içinde yolda kalması ve maddi kayıplar yaşaması kaydedildi.
Yapay zeka, aracın detaylı incelemesini yapamaz
Konu hakkında bilgi veren oto ekspertiz merkezi sahibi Nihat Peldek, “Araçlarını almadan önce kendilerinin kontrollerini yaptıktan sonra kesinlikle bir ekspertize gitmelidirler. Yapay zeka oldukça gelişmiş olsa da satıcının kötü niyetli olabileceğini unutmamak gerekir. Eski ekspertiz raporunu alıp, onun görselini hatasız bir şekilde ya da birkaç kusuru kapatacak şekilde yapay zekada yeni bir rapor alabiliyorlar. Vatandaş ‘Bu güvenilir bir firmada ekspertiz yaptırdı’ deyip aracı ekspertize sokmadan satın alabiliyor. Bu durum elbette sonradan mağduriyetlere ve araçla yola çıkarken sorunlarla karşılaşmasına yol açıyor. Sorun yaşadıkları zaman beyan edilen rapor ile karşılaşmamaları gibi durumlarla karşılaşıyorlar. Bu tür olumsuzlukların önüne geçmek için kesinlikle araçlarını almadan önce ekspertiz yaptırmalarını öneriyoruz. Yapay zekada da raporlar düzenleniyor; halk bunu hatasız diye kabul ediyor ya da oradaki 1-2 kusurla büyük kusurları gizliyorlar. Birkaç küçük kusuru bilerek bırakıyorlar ki gerçekten çok bir şey yapılmamış gibi gözüksün” şeklinde konuştu.
Ekspertizin fiziksel şartlarda uzman bir ekip tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Peldek, “Ekspertizi kendileri yaptırmadan önce satıcının bilmediği ya da bilerek sakladığı bilgiler olabilir. Yola çıkmadan 1 gün önce ya da mümkünse aynı günde eksperden geçmeleri faydalıdır. Tabii ki yapay zeka gerçek anlamda bir ekspertiz gerçekleştiremez. Çünkü burada arka planda uzman ekip arkadaşlarımız var. Dükkanımızda 5 kişi çalışıyor; bunların hepsi kaporta ustası, mekanik ustası ve diğer alanlarda uzmanlaşmış kişiler” dedi.
Araç geçmişi ve bakım kayıtları titizlikle kontrol edilmeli
İkinci el araç alım sürecinde dikkat edilmesi gereken diğer noktaları paylaşan Peldek, “İkinci el araç satın alırken öncelikle mevcut hasarları sorgulamaları gerekmekte. Bunun için düşük maliyetlerle bilgi edinebilirler. Mevcut hasar kaydı ne kadar? O hasara bağlı olarak değişen parçalar ile aracın geçmiş kilometresi kontrol edilmelidir. Aracın bakımları nerede yapılmış? Yetkili servislerde mi yoksa özel servislerde mi? En son bakım ne zaman yapılmış? Bunlarla ilgili kayıt ve faturalar mevcut mu? Çünkü sahte ekspertiz raporu nasıl hazırlanabiliyorsa bakımlarla ilgili de benzer dolandırıcılık yöntemleri uygulanabilir. Satıcı bakım yaptım diyebilir ama bu bilgilerin doğruluğu sorgulanmalıdır. Örneğin triger bakımı gibi önemli işlemler de göz ardı edilmemelidir.” şeklinde konuştu.
Mevsimsel bakımlar ve antifriz kullanımına dikkat edilmelidir
Kış koşulları ve araç mekanik bakımları hakkında uyarılarda bulunan Peldek açıklamalarına şöyle devam etti:
“Araçların bakımlarının yeni yapılmış olması önemlidir. Biz İzmir’deyiz ama diğer illerde kış lastiği uygulamasına dikkat edilmelidir. Kış lastikleri mevcut mu? Bakımları tamam mı? Antifriz var mıydı? Geçmişte antifriz kullanıldı mı? Sonradan antifriz eklenirse daha önceki kireçle tıkanmış yerleri açarak su kaçaklarına neden olabilir; bu da aracın yolda giderken hararet yapmasına sebep olabilir. Dolayısıyla aracın bakımlı olup olmadığı, nerede yapıldığı, antifrizin doğru bir şekilde ayarlanıp ayarlanmadığı gibi unsurlar çok önemlidir. Kullanıcılara önerimiz şudur: Alacakları araçların bakımlarını iyice kontrol etsinler; bakımlar tam olarak doğru şekilde yapılmış mı baksınlar. Ayrıca araç almadan önce güncel bir eksperin mutlaka yapılması gerekliliğini vurguluyoruz.”
